Słownik niedowidzenia, zeza i ortoptystyki

• A

  Akomodacja

  Zmiana kształtu soczewki sterowana przez mięsień wewnątrz oka. Pozwala ustawiać ostrość przy patrzeniu na różne odległości.

  Poznaj zagadnienie

• Ambliopia organiczna

  Niejednoznaczne określenie spotykane przy słabszym widzeniu i zmianie w budowie oka. Trzeba odróżnić skutek samej choroby od współistniejącego zaburzenia rozwoju widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Ambliopia toksyczna

  Historyczna nazwa niektórych uszkodzeń nerwu wzrokowego przez substancje toksyczne lub niedobory. To inny mechanizm niż rozwojowe niedowidzenie związane z zezem czy wadą wzroku.

  Poznaj zagadnienie

• Amplituda akomodacji

  Największy zakres przestawiania ostrości, jaki może uzyskać oko. Opisuje możliwości wyostrzania na różne odległości, a nie szybkość tej zmiany.

  Poznaj zagadnienie

• Anizometropia

  Różna wada wzroku prawego i lewego oka. Może powodować nierówną jakość obrazów i zwiększać ryzyko niedowidzenia, ale sama różnica nie jest jeszcze tym rozpoznaniem.

  Poznaj zagadnienie

• Astygmatyzm

  Wada, przy której oko nie skupia światła jednakowo w różnych kierunkach. Może rozmazywać szczegóły z bliska i z daleka; koryguje się ją m.in. szkłem cylindrycznym o określonej osi.

  Poznaj zagadnienie

• Atropina

  Lek ograniczający ustawianie ostrości i rozszerzający źrenicę. Ma różne zastosowania i stężenia; sposobu użycia do badania nie wolno zamieniać ze schematem leczenia niedowidzenia lub krótkowzroczności.

  Poznaj zagadnienie

• Autorefraktometr

  Aparat automatycznie szacujący wadę wzroku. Jego pomiar pomaga w badaniu, ale nie sprawdza całego oka i nie jest samodzielną receptą na okulary.

  Poznaj zagadnienie

• B

  Badanie ortoptystyczne

  Zestaw dobranych do dziecka prób, które pokazują, jak widzi każde oko oraz jak oczy ustawiają się, poruszają i współpracują. Wyniki służą diagnozie ortoptystycznej i planowaniu postępowania.

  Poznaj zagadnienie

• Badanie przesiewowe wzroku

  Krótkie badanie mające wskazać dzieci potrzebujące dokładniejszej oceny wzroku. Nie jest pełną diagnozą; wynik prawidłowy nie unieważnia nowych objawów.

  Poznaj zagadnienie

• Badanie refrakcji

  Pomiar wady wzroku, czyli sposobu skupiania światła przez oko. U dzieci często wykonuje się go po kroplach czasowo ograniczających ustawianie ostrości. Wynik pomaga dobrać korekcję razem z pozostałymi badaniami.

  Poznaj zagadnienie

• Badanie ruchomości gałek ocznych

  Ocena, czy każde oko porusza się w potrzebnym zakresie i czy oba oczy wykonują ruchy zgodnie. Dziecko śledzi cel, a badająca osoba obserwuje jego oczy w różnych kierunkach spojrzenia.

  Poznaj zagadnienie

• C

  CureSight

  System leczenia niedowidzenia śledzący wzrok podczas oglądania przez specjalne okulary. Rozmywa wybrany obszar obrazu lepszego oka, aby potrzebne szczegóły dostarczało słabsze oko.

  Poznaj zagadnienie

• Cyklopentolat

  Krople czasowo ograniczające ustawianie ostrości i rozszerzające źrenicę, stosowane m.in. do badania wady. Działają zwykle krócej niż atropina; wymagają doboru preparatu i obserwacji dziecka.

  Poznaj zagadnienie

• Cykloplegia

  Czasowe wyłączenie ustawiania ostrości przez mięsień rzęskowy, zwykle za pomocą kropli. Pomaga dokładniej zmierzyć wadę u dziecka; nie jest tym samym co samo rozszerzenie źrenicy.

  Poznaj zagadnienie

• Cyklotropia

  Nieprawidłowy skręt oka wokół osi biegnącej od przodu do tyłu gałki ocznej. Obraz może wydawać się przechylony; podczas badania ocenia się skręt razem z pozostałymi ruchami i ustawieniem oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Cytykolina

  Substancja uczestnicząca w przemianach składników błon komórkowych, badana także przy niedowidzeniu. Małe i zróżnicowane badania nie pozwalają obiecywać pewnej korzyści każdemu dziecku.

  Poznaj zagadnienie

• Czułość na kontrast

  Zdolność odróżniania przedmiotu od podobnego tła, na przykład szarego znaku na jasnej kartce. Nie jest tym samym co rozpoznawanie drobnych liter.

  Poznaj zagadnienie

• Czynniki ryzyka niedowidzenia

  Cechy i choroby zwiększające ryzyko nieprawidłowego rozwoju widzenia, m.in. duża wada, różna wada oczu, zez lub przeszkoda zasłaniająca obraz. Ryzyko nie jest jeszcze rozpoznaniem niedowidzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Ć

  Ćwiczenia ortoptystyczne

  Zadania dobrane do określonego zaburzenia funkcji wzrokowych, na przykład współpracy oczu podczas patrzenia z bliska. Rodzaj ćwiczeń, ich cel i sposób kontroli zależą od rozpoznania.

  Poznaj zagadnienie

• D

  Dioptria

  Jednostka mocy optycznej soczewki, oznaczana D. Opisuje skupianie lub rozpraszanie światła, a nie procent widzenia ani sam stopień niedowidzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Dioptria pryzmatyczna

  Jednostka używana do opisu działania pryzmatu i wielkości zeza. 1Δ odpowiada przesunięciu o 1 cm w odległości 1 m. Nie jest jednostką mocy zwykłych okularów.

  Poznaj zagadnienie

• Dołek środkowy

  Niewielki obszar w środku plamki siatkówki, odpowiedzialny za najdokładniejsze rozpoznawanie szczegółów. Podczas precyzyjnego patrzenia kierujemy tam obraz oglądanego celu.

  Poznaj zagadnienie

• Dominacja oczna

  Preferowanie jednego oka w określonym zadaniu, na przykład przy celowaniu. Nie oznacza automatycznie słabego widzenia drugiego oka.

  Poznaj zagadnienie

• Donepezil

  Lek zmieniający przekazywanie sygnałów między komórkami nerwowymi, badany jako wspomaganie poprawy widzenia. Mały pilotaż bez placebo nie ustanawia go standardowym leczeniem niedowidzenia.

  Poznaj zagadnienie

• DVD

  Dysocjowane odchylenie pionowe: oko, które w danej chwili nie ustala celu, może powoli unosić się. Często towarzyszy wczesnym zaburzeniom współpracy oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Dwojenie

  Widzenie dwóch obrazów jednego przedmiotu. Może wynikać z ustawienia oczu lub z problemu w samym oku; nagły początek wymaga pilnej oceny.

  Poznaj zagadnienie

• E

  Ekran Hessa (koordymetria)

  Badanie, które tworzy mapę ustawienia oczu podczas patrzenia w różnych kierunkach. Pomaga ustalić, gdzie ruch jest ograniczony i jak obraz ten zmienia się w czasie.

  Poznaj zagadnienie

• Emmetropia

  Stan, w którym oko przy rozluźnionym ustawianiu ostrości skupia obraz odległego celu na siatkówce. Opisuje optykę oka, a nie wszystkie umiejętności wzrokowe.

  Poznaj zagadnienie

• Emmetropizacja

  Rozwojowe dopasowywanie wzrostu oka i jego mocy optycznej, które często zmniejsza wczesną nadwzroczność. Nie gwarantuje, że każde dziecko wyrośnie z wady lub nie będzie potrzebowało okularów.

  Poznaj zagadnienie

• F

  Fiksacja

  Utrzymywanie spojrzenia na wybranym celu, na przykład na obrazku podczas badania. Ocenia się, jak oko wybiera i utrzymuje ten cel.

  Poznaj zagadnienie

• Fiksacja ekscentryczna

  Patrzenie na cel miejscem siatkówki położonym poza obszarem najdokładniejszego widzenia. Podczas badania sprawdza się, gdzie trafia obraz celu i jak stabilnie oko utrzymuje spojrzenie.

  Poznaj zagadnienie

• Filtry Bangertera

  Półprzezroczyste filtry naklejane na szkło okularów, które ograniczają jakość obrazu lepszego oka. Mogą być wybraną metodą leczenia niedowidzenia; ich efekt trzeba sprawdzać indywidualnie.

  Poznaj zagadnienie

• Fotoskryner

  Aparat przesiewowy analizujący obrazy źrenic i odblasków, aby szukać czynników ryzyka, takich jak nierówna wada oczu. Nie mierzy bezpośrednio, ile literek dziecko widzi.

  Poznaj zagadnienie

• Fuzja

  Łączenie odpowiednich obrazów z oczu w jedno spostrzeżenie. Towarzyszące drobne ruchy pomagają utrzymać ustawienie potrzebne do pojedynczego widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• G

  Gry dychoptyczne pierwszej generacji

  Wczesne programy dzielące potrzebne elementy gry między oba oczy i zmieniające wyrazistość obrazu. Badano, czy takie równoważenie udziału oczu poprawia widzenie; wyniki zależały od programu i grupy dzieci.

  Poznaj zagadnienie

• H

  Horopter

  Zbiór położeń w przestrzeni, z których obrazy trafiają na odpowiadające sobie miejsca obu siatkówek, gdy patrzymy na wybrany punkt.

  Poznaj zagadnienie

• I

  Izometropia

  Podobne skupianie światła przez prawe i lewe oko. Nie oznacza braku wady: oboje oczu może mieć podobną, także dużą wadę wymagającą oceny.

  Poznaj zagadnienie

• J

  Jednoczesna percepcja

  Odbieranie informacji z obojga oczu w tej samej chwili. Nie oznacza jeszcze, że obrazy są prawidłowo połączone albo że dziecko ma dokładne widzenie przestrzenne.

  Poznaj zagadnienie

• K

  Karty Tellera

  Karty z prążkami do oceny widzenia u niemowląt i dzieci, które jeszcze nie potrafią odpowiadać w zwykłym teście. Badający obserwuje, czy dziecko zauważa coraz drobniejszy wzór.

  Poznaj zagadnienie

• Kąt zeza

  Wielkość nieprawidłowego ustawienia oczu względem celu. Wynik zależy m.in. od odległości patrzenia, okularów i sposobu pomiaru; nie określa sam ostrości ani widzenia przestrzennego.

  Poznaj zagadnienie

• Kompensacyjne ustawienie głowy

  Obrót, przechylenie lub uniesienie albo opuszczenie głowy pomagające lepiej widzieć. Przyczyna może być wzrokowa, ale wymaga odróżnienia od problemów szyi i układu nerwowego.

  Poznaj zagadnienie

• Konfuzja

  Nakładanie się dwóch różnych obrazów w tym samym miejscu widzenia, gdy oczy patrzą w różne strony. To inne zjawisko niż widzenie jednego przedmiotu podwójnie.

  Poznaj zagadnienie

• Konwergencja

  Ruch obu oczu do środka podczas patrzenia z bliska. Dzięki niemu oba oczy mogą kierować się na ten sam bliski przedmiot.

  Poznaj zagadnienie

• Kora wzrokowa (V1)

  Obszar z tyłu mózgu, który odbiera i wstępnie przetwarza informacje wzrokowe. Współpracuje z innymi obszarami mózgu uczestniczącymi w rozpoznawaniu obrazu i ocenie przestrzeni.

  Poznaj zagadnienie

• Korekcja okularowa

  Okulary dobrane do wady i potrzeb dziecka. Poprawiają obraz i warunki rozwoju widzenia; przy niedowidzeniu część poprawy pojawia się stopniowo, a nie od razu po założeniu.

  Poznaj zagadnienie

• Korekcja pryzmatyczna

  Pryzmat zmienia położenie obrazu, aby ułatwić jego połączenie przy określonym odchyleniu oczu. Może ograniczać dwojenie lub pomagać w ocenie przed leczeniem; nie usuwa każdej przyczyny zeza.

  Poznaj zagadnienie

• Korespondencja siatkówkowa

  Sposób przypisywania wspólnego kierunku informacjom z określonych miejsc obu siatkówek — światłoczułych warstw wewnątrz oczu. Pomaga ustalić, które obrazy dotyczą tego samego miejsca w przestrzeni.

  Poznaj zagadnienie

• Krótkowzroczność

  Wada „minusowa”, przy której bez korekcji odległe szczegóły są nieostre. U dziecka ocenia się także jej postęp; zwykła korekcja obrazu i hamowanie narastania wady to różne cele.

  Poznaj zagadnienie

• L

  Leczenie podtrzymujące

  Etap mający utrwalić poprawę i kontrolować ryzyko nawrotu po intensywnym leczeniu. Może obejmować dalszą korekcję, dobrane ograniczanie terapii i wizyty; nie ma jednego schematu dla wszystkich.

  Poznaj zagadnienie

• Leukokoria

  Biały odblask w źrenicy. Jest objawem wymagającym pilnego badania okulistycznego, a nie gotowym rozpoznaniem. Może mieć różne przyczyny, w tym zaćmę i siatkówczaka.

  Poznaj zagadnienie

• Lewodopa

  Substancja, z której organizm wytwarza dopaminę — przekaźnik między komórkami nerwowymi. Badana jako dodatek do leczenia niedowidzenia; duże porównanie z placebo nie wykazało istotnej dodatkowej korzyści u badanych dzieci.

  Poznaj zagadnienie

• Luminopia

  System leczenia niedowidzenia, który w specjalnych goglach zmienia treść filmu osobno dla każdego oka. Stosuje się go po kwalifikacji, z potrzebną korekcją wzroku i kontrolą wyników.

  Poznaj zagadnienie

• M

  Mikrotropia / zespół monofiksacji

  Niewielki zez i szczególny sposób współpracy oczu, przy którym łączenie informacji z obwodu obrazu może być zachowane, mimo zaburzonej współpracy jego środka.

  Poznaj zagadnienie

• N

  Nadwzroczność

  Wada „plusowa”: bez dodatkowego ustawiania ostrości światło ogniskowałoby się za siatkówką. Dziecko może częściowo ją wyrównywać, dlatego dobre czytanie literek nie wyklucza wady.

  Poznaj zagadnienie

• Nawrót niedowidzenia

  Ponowne pogorszenie widzenia po wcześniejszej poprawie leczeniem niedowidzenia. Dlatego kontrole są potrzebne także po zmniejszeniu lub zakończeniu zasłaniania czy kropli.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie

  Zaburzenie rozwoju widzenia: jedno oko lub oboje oczu widzi słabiej, niż powinno, także po dobraniu okularów. Przyczyną może być wada wzroku, zez lub przeszkoda zasłaniająca obraz.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie anizometropowe

  Niedowidzenie związane z różną wadą wzroku w oczach. Oko otrzymujące gorszy obraz może rozwijać słabsze widzenie, choć oczy wyglądają prawidłowo.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie izoametropowe

  Obustronne niedowidzenie związane z dużą, podobną wadą wzroku obojga oczu. Oba obrazy były zbyt nieostre, aby widzenie rozwijało się prawidłowo.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie meridionalne

  Zaburzenie rozwoju widzenia związane z astygmatyzmem, przy którym szczegóły o jednych kierunkach są rozpoznawane gorzej niż o innych, również po skorygowaniu wady.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie mieszane

  Niedowidzenie, w którym współdziałają zez i różna wada wzroku w oczach. Plan leczenia musi uwzględniać oba mechanizmy.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie okluzyjne

  Pogorszenie rozwoju widzenia oka, które było wcześniej lepsze, podczas leczenia ograniczającego jego używanie. Dlatego w trakcie leczenia niedowidzenia kontroluje się oboje oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie refrakcyjne

  Niedowidzenie wywołane przez długo niewyrównaną wadę wzroku w okresie rozwoju. Może dotyczyć jednego oka lub obojga oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie resztkowe

  Słabsze widzenie pozostające po dotychczasowym leczeniu niedowidzenia. Dalszy plan zależy od wyników kontroli, przyczyny ograniczenia i odpowiedzi na wcześniejsze postępowanie.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie u dorosłych

  Niedowidzenie powstałe w dzieciństwie, które utrzymuje się w dorosłości. Nowego pogorszenia widzenia u dorosłego nie należy bez badania tłumaczyć dawnym niedowidzeniem.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie z deprywacji

  Niedowidzenie spowodowane przeszkodą, która w dzieciństwie uniemożliwia powstanie wyraźnego obrazu w oku, na przykład zaćmą. Wymaga szybkiego ustalenia przyczyny i leczenia.

  Poznaj zagadnienie

• Niedowidzenie zezowe

  Niedowidzenie związane z zezem. Rozwijający się układ wzrokowy korzysta nierówno z oczu, a widzenie jednego z nich nie rozwija się prawidłowo.

  Poznaj zagadnienie

• Nieprawidłowa korespondencja siatkówkowa

  Adaptacja, w której mózg inaczej przypisuje wspólny kierunek informacjom z oczu ustawionych w zezie. Może ograniczać konflikt obrazów, ale nie oznacza prawidłowej współpracy.

  Poznaj zagadnienie

• Niewydolność konwergencji

  Trudność utrzymania odpowiedniego skierowania oczu na bliski cel. Może powodować dyskomfort lub dwojenie przy czytaniu; rozpoznanie wymaga kilku zgodnych wyników badania.

  Poznaj zagadnienie

• O

  Obszar Panuma

  Zakres niewielkich różnic między obrazami obu oczu, które mózg potrafi jeszcze połączyć w jeden obraz.

  Poznaj zagadnienie

• OCT

  Optyczna koherentna tomografia pokazuje przekroje warstw siatkówki i innych struktur oka za pomocą światła. Pomaga w diagnostyce, ale nie rozpoznaje niedowidzenia jednym odczytem grubości.

  Poznaj zagadnienie

• Oczopląs

  Mimowolne, powtarzające się ruchy oczu. Mogą zaczynać się w niemowlęctwie lub później i mają różne przyczyny. Nowo zauważony oczopląs wymaga oceny.

  Poznaj zagadnienie

• Oczopląs utajony

  Postać oczopląsu ujawniająca się lub nasilająca po zasłonięciu jednego oka, związana z wczesnym zaburzeniem współpracy oczu. Może wpływać na jednooczny pomiar ostrości.

  Poznaj zagadnienie

• Oftalmoskopia

  Oglądanie wnętrza oka, zwłaszcza siatkówki i tarczy nerwu wzrokowego. Pomaga szukać strukturalnych przyczyn słabszego widzenia i zeza; nie jest tym samym co pomiar wady.

  Poznaj zagadnienie

• Okluzja

  Zasłanianie wskazanego oka, zwykle lepiej widzącego, aby częściej korzystać z oka niedowidzącego. Wybór oka i czasu wynika z badania; więcej godzin nie zawsze daje większą poprawę.

  Poznaj zagadnienie

• Okres wrażliwy

  Etap rozwoju, w którym doświadczenie wzrokowe szczególnie silnie wpływa na widzenie. Nie ma jednej daty zakończenia tego okresu dla wszystkich funkcji i wszystkich dzieci.

  Poznaj zagadnienie

• Okulary dwuogniskowe

  Okulary z osobną częścią do bliży. U wybranych dzieci dodatek zmniejsza potrzebę wyostrzania i związaną z nią zbieżność; efekt ustawienia i widzenia przestrzennego trzeba sprawdzać oddzielnie.

  Poznaj zagadnienie

• Okulary migawkowe

  Specjalne okulary, których szkło okresowo ogranicza obraz wskazanego oka. Mogą realizować przerywane zasłanianie; nie każde okulary 3D lub migające dają taki sam efekt leczniczy.

  Poznaj zagadnienie

• Opadanie powieki

  Niższe położenie górnej powieki, które może zasłaniać obraz lub wpływać na wadę wzroku. U dziecka ocenia się nie tylko wygląd, ale także rozwój widzenia i ustawienie głowy.

  Poznaj zagadnienie

• Operacja zeza

  Zabieg zmieniający działanie mięśni poruszających okiem, aby poprawić jego ustawienie. Poprawa ustawienia nie musi usuwać niedowidzenia; po zabiegu nadal może być potrzebna korekcja i dalsze leczenie.

  Poznaj zagadnienie

• Optotypy LEA i HOTV

  Zestawy znaków do badania ostrości u dzieci: symbole LEA lub litery H, O, T i V. Dziecko może wskazywać taki sam znak na karcie, bez umiejętności czytania.

  Poznaj zagadnienie

• Ortoforia

  Brak wykrywalnego odchylenia oczu także po przerwaniu wspólnego patrzenia w danej próbie. Wynik opisuje ich ustawienie przy określonej odległości, korekcji i sposobie badania.

  Poznaj zagadnienie

• Ortoptystka

  Osoba wykonująca regulowany zawód medyczny: bada funkcje wzrokowe, ustala diagnozę ortoptystyczną, planuje i prowadzi leczenie zachowawcze oraz kontroluje jego wyniki w określonym prawem zakresie.

  Poznaj zagadnienie

• Ortoptystyka

  Dziedzina zajmująca się oceną i leczeniem zaburzeń ustawienia, ruchów i współpracy oczu oraz niedowidzenia. Obejmuje rozpoznanie problemu, plan postępowania, terapię i kontrolę wyników.

  Poznaj zagadnienie

• Ostrość stereoskopowa

  Dokładność wykrywania różnicy głębi na podstawie obrazów z obojga oczu. Zwykle podaje się ją w sekundach kątowych; mniejsza wartość oznacza dokładniejszy wynik danego testu.

  Poznaj zagadnienie

• Ostrość wzroku

  Zdolność rozpoznawania drobnych szczegółów w określonym teście. Wynik zależy od wieku, korekcji i rodzaju tablicy; nie opisuje całego widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• P

  Penalizacja atropinowa

  Leczenie niedowidzenia przez podawanie atropiny do wskazanego, lepiej widzącego oka, aby ograniczyć jego przewagę. Wymaga konkretnego schematu i kontroli funkcji obu oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Penalizacja optyczna

  Celowe pogorszenie jakości obrazu lepszego oka przez dobraną zmianę optyczną, aby zwiększyć udział słabszego. Jest metodą leczenia wymagającą nadzoru, a nie samodzielnej zmiany szkieł.

  Poznaj zagadnienie

• Percepcja głębi

  Rozpoznawanie, co znajduje się bliżej lub dalej i jak przedmioty są rozmieszczone w przestrzeni. Korzysta ze współpracy oczu, ale także z perspektywy, ruchu i innych wskazówek.

  Poznaj zagadnienie

• Plamka

  Centralny obszar siatkówki, czyli światłoczułej warstwy oka, ważny dla czytania i rozpoznawania twarzy. W jego środku leży dołek, który umożliwia najdokładniejsze widzenie szczegółów.

  Poznaj zagadnienie

• Plastyczność kory wzrokowej

  Zdolność układu wzrokowego do zmieniania sposobu działania pod wpływem doświadczenia. Dzięki niej dziecko uczy się rozpoznawać obraz; wykorzystuje się ją także w leczeniu niedowidzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Pleoptyka

  Postępowanie ukierunkowane na poprawę widzenia oka niedowidzącego, zwłaszcza ostrości i sposobu utrzymywania spojrzenia. Nazwa obejmuje różne metody, których skuteczność trzeba oceniać oddzielnie.

  Poznaj zagadnienie

• Pleoptyka aparaturowa (eutyskop, stymulator CAM)

  Metody wykorzystujące urządzenia do pracy nad widzeniem oka niedowidzącego. Eutyskop stosuje bodźce świetlne i powidoki, a oryginalny CAM — obracające się tarcze z prążkami o różnej gęstości.

  Poznaj zagadnienie

• Pole widzenia

  Cały obszar, który dostrzegamy bez zmiany kierunku spojrzenia — zarówno na wprost, jak i po bokach.

  Poznaj zagadnienie

• Pręcik Maddoxa

  Przyrząd, przez który punkt światła wygląda jednym okiem jak linia. Położenie tej linii względem światła widzianego drugim okiem pomaga zmierzyć odchylenie ujawnione po rozdzieleniu obrazów.

  Poznaj zagadnienie

• Pryzmatyczny test naprzemiennego zasłaniania

  Pomiar odchylenia oczu po rozdzieleniu ich wspólnego widzenia. Podczas naprzemiennego zasłaniania dobiera się pryzmat, aż ruch ponownego ustawiania oka na cel przestanie być widoczny.

  Poznaj zagadnienie

• Przestrzeganie zaleceń

  Rzeczywiste wykonywanie uzgodnionego planu: noszenie korekcji, stosowanie leczenia i wizyty. Trudności warto omawiać otwarcie, aby plan był możliwy do wykonania i jego wynik dało się ocenić.

  Poznaj zagadnienie

• Punkt bliży konwergencji

  Najbliższe położenie obserwowanego celu, przy którym oczy potrafią jeszcze utrzymać wspólne ustawienie w określonej próbie.

  Poznaj zagadnienie

• R

  Rozbieżność obuoczna

  Niewielka różnica położenia obrazu tego samego szczegółu w prawym i lewym oku. Mózg może używać jej do oceny głębi. Nie jest tym samym co zez rozbieżny.

  Poznaj zagadnienie

• Rozwój widzenia u dziecka

  Stopniowe doskonalenie widzenia od niemowlęctwa. Ostrość, śledzenie, współpraca oczu i widzenie głębi rozwijają się w różnym tempie, dlatego badanie dostosowuje się do wieku.

  Poznaj zagadnienie

• S

  Siatkówczak

  Złośliwy nowotwór siatkówki występujący głównie u małych dzieci. Może objawiać się białym odblaskiem źrenicy lub zezem. Podejrzenie wymaga pilnej specjalistycznej diagnostyki.

  Poznaj zagadnienie

• Skiaskopia

  Pomiar wady wzroku na podstawie obserwacji światła odbitego z oka podczas zmiany soczewek. Nie wymaga od małego dziecka wskazania, przez które szkło widzi lepiej.

  Poznaj zagadnienie

• Skrzydło Maddoxa

  Ręczny przyrząd do pomiaru ustawienia oczu przy patrzeniu z bliska. Jedno oko widzi strzałkę, drugie skalę; osoba badana odczytuje, jak te elementy są względem siebie położone.

  Poznaj zagadnienie

• Słabowzroczność

  Ograniczenie widzenia, które utrudnia codzienne czynności mimo zwykłej korekcji i dostępnego leczenia. Pomoc obejmuje także dobór ułatwień i naukę korzystania z zachowanego widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Soczewki kontaktowe

  Soczewki zakładane na powierzchnię oka mogą zapewniać potrzebną korekcję m.in. po usunięciu soczewki własnej lub przy dużej różnicy wady. U dzieci wymagają kwalifikacji i opieki nad użytkowaniem.

  Poznaj zagadnienie

• Stereopsja

  Widzenie głębi wynikające z porównania niewielkich różnic obrazów prawego i lewego oka. Razem z perspektywą, ruchem i innymi wskazówkami pomaga oceniać położenie przedmiotów.

  Poznaj zagadnienie

• Stopnie widzenia obuocznego (Worth)

  Klasyczny podział współpracy oczu: jednoczesne odbieranie obrazów, łączenie ich w jedno spostrzeżenie i widzenie głębi dzięki ich różnicom. Każdą z tych funkcji sprawdza się odpowiednią próbą.

  Poznaj zagadnienie

• Supresja

  Ograniczenie udziału obrazu jednego oka podczas wspólnego patrzenia. Może zmniejszać konflikt obrazów przy zezie; nie oznacza świadomego wyłączania oka ani niewidzenia nim w każdej sytuacji.

  Poznaj zagadnienie

• Synoptofor

  Aparat, który pokazuje każdemu oku osobny obraz. Pozwala badać ustawienie oczu i sposób łączenia obrazów, a w wybranych wskazaniach służy również do prowadzenia terapii.

  Poznaj zagadnienie

• Szkła Bagoliniego

  Prawie przezroczyste szkła z drobnymi prążkami, przez które punkt światła wygląda jak smuga. Relacja smug widzianych przez oba oczy pomaga ocenić ich współpracę w warunkach zbliżonych do zwykłego patrzenia.

  Poznaj zagadnienie

• T

  Tablica logMAR (ETDRS)

  Tablice do badania ostrości, w których znaki zmniejszają się według stałej proporcji. ETDRS oznacza określoną rodzinę testów, a logMAR sposób zapisu wyniku. Nie każda tablica logMAR jest testem ETDRS.

  Poznaj zagadnienie

• Tablica Snellena

  Tablica z coraz mniejszymi znakami do badania ostrości. Zapis ułamkowy odnosi odległość badania do wielkości rozpoznanego znaku; wynik nie jest procentem widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Terapia dychoptyczna

  Metoda podająca każdemu oku odpowiednio inny obraz, np. przez okulary lub gogle. Ma wspierać udział słabszego oka i współpracę; skuteczność zależy od konkretnego programu i wskazań.

  Poznaj zagadnienie

• Terapia obuoczna

  Postępowanie angażujące oboje oczu w dobranych warunkach. W zależności od rozpoznania może służyć łączeniu obrazów, utrzymaniu wspólnego ustawienia lub zwiększeniu udziału słabszego oka.

  Poznaj zagadnienie

• Terapia widzenia

  Szeroka nazwa postępowania ukierunkowanego na określone funkcje wzrokowe. Znaczenie ma rozpoznanie i konkretny protokół; sama etykieta nie potwierdza skuteczności każdego programu.

  Poznaj zagadnienie

• Test Brücknera

  Jednoczesne porównanie odblasków z obojga oczu. Różnica może wskazać m.in. nierówną wadę lub zez, ale wymaga potwierdzenia w pełnym badaniu.

  Poznaj zagadnienie

• Test czerwonego odblasku

  Ocena światła odbitego z wnętrza oka, pomocna w wykrywaniu przeszkód dla obrazu i innych nieprawidłowości. Biały, brakujący lub wyraźnie różny w obu oczach odblask wymaga oceny.

  Poznaj zagadnienie

• Test Hirschberga

  Przybliżona ocena ustawienia oczu na podstawie położenia małych odbić światła na rogówkach. Jest pomocna, gdy dziecko nie potrafi jeszcze wykonać dokładniejszych prób.

  Poznaj zagadnienie

• Test Krimsky'ego

  Przybliżony pomiar zeza za pomocą odbić światła na rogówkach i pryzmatów. Dobiera się pryzmat, który wyrównuje położenie odbić; metoda pomaga przy utrudnionej współpracy dziecka.

  Poznaj zagadnienie

• Test Langa

  Badanie widzenia przestrzennego za pomocą karty z ukrytymi obrazkami, bez dodatkowych okularów do rozdzielania obrazów. Dziecko wskazuje lub nazywa figury, które dostrzega wśród drobnych punktów.

  Poznaj zagadnienie

• Test pryzmatu 4Δ

  Próba, w której niewielki pryzmat wywołuje drobną zmianę kierunku patrzenia. Obserwacja reakcji obu oczu pomaga wykrywać pomijanie środkowej części obrazu jednego z nich.

  Poznaj zagadnienie

• Test Randot

  Rodzina testów widzenia przestrzennego z obrazkami, kółkami lub figurami ukrytymi w punktach. Różne wersje badają bliż lub dal i wymagają odpowiednich okularów oraz własnej procedury.

  Poznaj zagadnienie

• Test Titmusa

  Test widzenia przestrzennego oglądany przez okulary polaryzacyjne. Duża mucha pomaga ocenić wyraźne wrażenie głębi, a mniejsze zadania pozwalają zbadać subtelniejsze różnice.

  Poznaj zagadnienie

• Test TNO

  Test widzenia przestrzennego z kolorowymi planszami oglądanymi przez czerwono-zielone okulary. Dziecko rozpoznaje ukryte figury lub wskazuje brakujący fragment kształtu.

  Poznaj zagadnienie

• Test Wortha

  Próba z czterema światłami i czerwono-zielonymi okularami. Liczba oraz barwa widzianych punktów pomagają ocenić, czy obrazy z obu oczu są łączone, tłumione lub widziane podwójnie.

  Poznaj zagadnienie

• Test zasłaniania

  Badanie ustawienia oczu przez krótkie zasłanianie i odsłanianie jednego lub obu oczu. Badająca osoba obserwuje ruch potrzebny do ponownego spojrzenia na wskazany przedmiot.

  Poznaj zagadnienie

• Toksyna botulinowa w leczeniu zeza

  Wstrzyknięcie leku do wybranego mięśnia oka, czasowo zmniejszające jego działanie. Bywa metodą leczenia określonych zezów; dobór zależy od rozpoznania, a nie od samej wielkości odchylenia.

  Poznaj zagadnienie

• Tropikamid

  Krótko działający lek rozszerzający źrenicę, który może też osłabiać ustawianie ostrości. Duża źrenica nie gwarantuje wystarczającego ograniczenia tego mechanizmu do każdego badania dziecka.

  Poznaj zagadnienie

• U

  Uczenie percepcyjne

  Poprawa rozpoznawania bodźców przez wielokrotne wykonywanie określonych zadań wzrokowych. Lepszy wynik treningu nie musi oznaczać poprawy wszystkich funkcji lub codziennego widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Upośledzenie widzenia (potoczne „niedowidzenie”)

  Ogólne określenie ograniczenia widzenia z różnych przyczyn. W codziennej mowie bywa nazywane niedowidzeniem; w opisie medycznym trzeba ustalić, czy chodzi o zaburzenie rozwoju widzenia, czy inną przyczynę.

  Poznaj zagadnienie

• V

  VEP

  Wzrokowe potencjały wywołane: zapis reakcji układu nerwowego na oglądany bodziec. Elektrody na głowie odbierają sygnał; wynik uzupełnia badanie, ale nie zastępuje całej oceny widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• W

  Wada refrakcji

  Stan, w którym światło nie skupia się właściwie na siatkówce przy danych warunkach patrzenia. Do wad należą nadwzroczność, krótkowzroczność i astygmatyzm; nie każda oznacza niedowidzenie.

  Poznaj zagadnienie

• Wergencje

  Ruchy zmieniające wzajemne ustawienie oczu. Obejmują zbieganie do środka i rozchodzenie na zewnątrz, a także wyrównywanie różnic pionowych i skrętnych.

  Poznaj zagadnienie

• Widzenie barwne

  Rozróżnianie barw dzięki porównywaniu sygnałów z komórek odbierających światło. Trudność z kolorami nie musi oznaczać słabej ostrości wzroku.

  Poznaj zagadnienie

• Widzenie obuoczne

  Korzystanie z informacji z obojga oczu. W sprawnej współpracy mózg łączy je w pojedynczy obraz i wykorzystuje ich różnice do dokładniejszej oceny głębi.

  Poznaj zagadnienie

• Wizuskopia

  Badanie miejsca siatkówki, którym oko utrzymuje spojrzenie na małym celu. Pozwala ocenić, czy wykorzystuje środkowy obszar najdokładniejszego widzenia, czy miejsce położone obok niego.

  Poznaj zagadnienie

• Współczynnik AC/A

  Opisuje, jak silnie oczy zbiegają się do środka, gdy zwiększają wysiłek ustawiania ostrości. Pomaga wyjaśnić niektóre postacie zeza.

  Poznaj zagadnienie

• Z

  Zaćma wrodzona

  Zmętnienie soczewki obecne od urodzenia. Jeśli utrudnia docieranie obrazu do siatkówki, może zaburzać rozwój widzenia. Wymaga szybkiej oceny znaczenia zmiany i dalszego postępowania.

  Poznaj zagadnienie

• Zapis ostrości wzroku

  Sposób przedstawienia wyniku ostrości, np. 6/6, 1,0 albo 0 logMAR. To równoważne poziomy odniesienia w różnych skalach, nie procent całego widzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Zespół Browna

  Zaburzenie, w którym oko ma ograniczony ruch w górę, szczególnie gdy jest skierowane do nosa. Przyczyną jest ograniczenie mechaniczne w układzie mięśnia skośnego górnego i jego ścięgna.

  Poznaj zagadnienie

• Zespół Duane'a

  Wrodzone zaburzenie sterowania ruchami oka. Oko ma ograniczony ruch, a przy kierowaniu do nosa może cofać się w oczodole. Powieki zbliżają się wtedy do siebie i oko może wyglądać na mniejsze.

  Poznaj zagadnienie

• Zez

  Niezgodne ustawienie oczu względem oglądanego celu. Może być stałe lub pojawiać się okresowo; nie jest tym samym co niedowidzenie ani wyłącznie zmianą wyglądu.

  Poznaj zagadnienie

• Zez akomodacyjny

  Zez zbieżny związany z wysiłkiem ustawiania ostrości, często przy nadwzroczności. Odpowiednia korekcja może zmniejszyć ten wysiłek i poprawić ustawienie oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Zez jawny

  Odchylenie oka obecne podczas patrzenia z obojgiem oczu odkrytych. Może występować stale albo okresowo. W badaniu sprawdza się, które oko musi przestawić się na cel.

  Poznaj zagadnienie

• Zez jednostronny

  Zez, w którym zwykle odchyla się to samo oko, a dziecko wybiera do patrzenia drugie. Wymaga sprawdzenia ostrości obu oczu i przyczyny ich nierównego używania.

  Poznaj zagadnienie

• Zez naprzemienny

  Zez, w którym dziecko potrafi wybierać do patrzenia raz jedno, raz drugie oko. Nie oznacza prawidłowej współpracy obu oczu ani jednakowego widzenia bez badania.

  Poznaj zagadnienie

• Zez niewspółbieżny

  Zez, którego wielkość zmienia się zależnie od kierunku patrzenia lub oka używanego do ustalania celu. Dlatego pomiar tylko na wprost nie opisuje całego problemu.

  Poznaj zagadnienie

• Zez pionowy (hipertropia, hipotropia)

  Nieprawidłowa różnica wysokości ustawienia oczu względem celu: jedno oko odchyla się wyżej lub niżej. Dziecko może przechylać głowę, aby ułatwić sobie patrzenie.

  Poznaj zagadnienie

• Zez porażenny

  Zez związany z osłabionym sterowaniem mięśniem poruszającym okiem, na przykład po uszkodzeniu nerwu. Nowy zez z dwojeniem wymaga pilnego ustalenia przyczyny.

  Poznaj zagadnienie

• Zez pozorny

  Wrażenie zeza mimo prawidłowego ustawienia oczu, często związane z budową nasady nosa i powiek. Odróżnienie od prawdziwego zeza wymaga badania.

  Poznaj zagadnienie

• Zez rozbieżny

  Zez, w którym oko odchyla się na zewnątrz, w stronę skroni. Może być okresowy lub stały; znaczenie mają kontrola ustawienia, widzenie i przyczyna.

  Poznaj zagadnienie

• Zez rozbieżny okresowy

  Oko okresowo odchyla się na zewnątrz, a przez pozostały czas dziecko utrzymuje wspólne ustawienie. Ocenia się częstość utraty kontroli, objawy i współpracę oczu.

  Poznaj zagadnienie

• Zez ukryty

  Skłonność oczu do odchylenia, zwykle wyrównywana podczas wspólnego patrzenia. Ujawnia się po rozdzieleniu obrazów, na przykład podczas zasłaniania w gabinecie.

  Poznaj zagadnienie

• Zez współbieżny

  Zez, którego kąt pozostaje zbliżony w różnych kierunkach patrzenia. Oprócz tej cechy bada się ostrość każdego oka, współpracę oczu i przyczynę odchylenia.

  Poznaj zagadnienie

• Zez zbieżny

  Zez, w którym oko odchyla się w stronę nosa względem wspólnego celu. Przyczyny są różne; nie każdy zez zbieżny ustępuje po okularach.

  Poznaj zagadnienie

• Zez zbieżny wczesnodziecięcy

  Zez zbieżny pojawiający się w pierwszym półroczu życia, zwykle o dużym kącie. Wymaga wczesnej oceny; stałego odchylenia nie należy traktować jako zwykłego etapu nauki patrzenia.

  Poznaj zagadnienie

• Zjawisko stłoczenia

  Trudność rozpoznania znaku, gdy obok niego znajdują się inne znaki. Dlatego pojedyncza literka może być łatwiejsza niż ta sama literka w rzędzie.

  Poznaj zagadnienie

Nie znaleźliśmy takiego zagadnienia. Skróć wpis lub wybierz wszystkie obszary.