Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Oczopląs

Mimowolne, powtarzające się ruchy oczu. Mogą zaczynać się w niemowlęctwie lub później i mają różne przyczyny. Nowo zauważony oczopląs wymaga oceny.

Inne nazwy

nystagmus

Dla rodzica

Dlaczego oczy poruszają się bez woli dziecka?

Oczopląs to powtarzające się ruchy oczu, których dziecko nie wykonuje świadomie. Mogą być poziome, pionowe lub skrętne. Sam wygląd ruchu nie wyjaśnia jeszcze przyczyny.

Część postaci pojawia się w pierwszych miesiącach życia. Nie muszą być widoczne już w dniu urodzenia. Inne zaczynają się później. Znaczenie mają między innymi rozwój sterowania ruchem, stan siatkówki i nerwów oraz inne choroby.

Czy dziecko widzi świat, który się trzęsie?

Nie zawsze. Przy oczopląsie rozpoczynającym się wcześnie dziecko często nie opisuje otoczenia jako poruszającego się. Nowy oczopląs może natomiast powodować takie wrażenie. Ostrość i komfort zależą od jego rodzaju oraz przyczyny.

Niektóre dzieci obracają głowę, ponieważ w wybranym położeniu oczu ruch jest mniejszy i łatwiej widzieć. Nie należy na siłę zmuszać ich do przeciwnego ustawienia bez ustalenia, czemu ta pozycja służy.

Co sprawdza badanie?

Ocenia się początek, ruchy, widzenie, wadę i budowę oka. Zależnie od sytuacji potrzebne są dalsze badania.

Korekcja wady i pomoc w codziennym widzeniu mogą być ważne nawet wtedy, gdy ruchy pozostają. Celem wybranego zabiegu bywa poprawa ustawienia głowy, a nie całkowite usunięcie oczopląsu. Przy nowym objawie, szczególnie z zaburzeniami równowagi, bólem głowy lub inną nagłą zmianą, potrzebna jest pilna ocena.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Wzorzec ruchu nie zastępuje etiologii

Oczopląs jest oscylacyjnym ruchem oczu z fazą wolną. W postaci skokowej po dryfie następuje szybka faza korekcyjna; kierunek nazywa się według fazy szybkiej. W postaci wahadłowej ruchy w obu kierunkach mają bardziej podobny przebieg. Nie każda oscylacja sakadyczna jest oczopląsem.

Początek niemowlęcy nie oznacza automatycznie obecności przy urodzeniu ani idiopatyczności. Przyczyny sensoryczne i zaburzenia sterowania ruchem mogą dawać nakładające się obrazy. Badanie powinno uwzględniać refrakcję, struktury i funkcję drogi wzrokowej.

Warunki funkcjonalnego widzenia

Ostrość zależy nie tylko od amplitudy ruchu. Znaczenie mają okresy stabilniejszej fiksacji, położenie oczu i podstawowa patologia. Pozycja z najmniejszym nasileniem może prowadzić do kompensacyjnego ustawienia głowy.

Wczesna adaptacja może ograniczać odczucie oscylopsji, czyli pozornego ruchu otoczenia. Jej brak nie dowodzi dobrego widzenia, a obecność nowej oscylopsji wymaga odpowiedniego różnicowania.

Cele interwencji

Korekcja optyczna, leczenie przyczyny i dostosowania funkcjonalne mają inne cele niż operacja przesuwająca korzystną pozycję spojrzenia. Wynik należy odnosić do ostrości, ustawienia głowy, objawów i codziennej funkcji.

Nie należy obiecywać zatrzymania każdego oczopląsu ćwiczeniami lub zabiegiem. Wskazania do badań neurologicznych i obrazowych zależą od wieku początku, charakterystyki oraz innych stwierdzonych objawów, a nie jednego ogólnego schematu.