Kierunek
Odchylenie do nosa określa się jako zbieżne, a na zewnątrz jako rozbieżne. Istnieją także odchylenia pionowe i bardziej złożone. Kierunek nie wyjaśnia jeszcze przyczyny.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia.
Stałość i zmienność
Problem może być stały lub okresowy. Rodzic może zanotować sytuacje, w których go zauważa, lecz nie musi sam mierzyć kąta. Badanie pozwala ustalić warunki pojawiania się odchylenia.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia.
Które oko
„Naprzemienny” opisuje możliwość zmiany oka odchylającego się. To inna cecha niż kierunek. Nie wyciągaj z niej samodzielnych wniosków o ostrości lub konieczności zasłaniania.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia.
Jawny i ukryty
Niektóre odchylenia ujawniają się w określonych warunkach badania. Internetowy film z testem zasłaniania nie zastępuje poprawnie wykonanego pomiaru i interpretacji.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia.
Opis a rozpoznanie
Warto poprosić o zapisanie pełnej nazwy wraz z wyjaśnieniem celu leczenia. Nagle powstałe odchylenie, podwójne widzenie lub nowe inne dolegliwości wymagają oceny, a nie dobierania gry.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia.
Opis obejmuje więcej niż kierunek
Zbieżność, rozbieżność i odchylenie pionowe opisują kierunek. Stałość i okresowość mówią, jak często odchylenie występuje, a naprzemienność — czy dotyczy raz jednego, raz drugiego oka. Te cechy mogą współwystępować i mają znaczenie dla oceny funkcji.
Zez może wyglądać inaczej przy patrzeniu w dal i z bliska. Nie należy porównywać kąta z fotografii z wynikiem badania wykonanego w innych warunkach. Specjalista ocenia także ruchomość oczu i to, czy zmiana zależy od kierunku spojrzenia.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia; Accommodative Esotropia.
Co może zauważyć rodzina
Czasem widoczne jest wyraźne ustawienie oka, innym razem zwraca uwagę zamykanie jednego oka, przekrzywianie głowy albo trudność w określonej sytuacji. Brak skarg na dwojenie nie wyklucza zeza u dziecka. Rozwijający się układ wzrokowy może ograniczać udział jednego obrazu.
Nowo powstałe odchylenie z bólem, pogorszeniem widzenia lub objawami neurologicznymi wymaga szybkiej oceny. Internetowy podział rodzajów zeza nie służy do samodzielnego wykluczania przyczyn pilnych.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia; Accommodative Esotropia.
Jak nazwać pytanie na wizytę
Zamiast próbować samodzielnie wybrać typ, opisz przebieg i poproś o wyjaśnienie rozpoznania. Zapytaj, czy istnieje różnica ostrości, jak oceniono współpracę i co ma zmienić proponowane leczenie.
Ten sam potoczny opis „oko ucieka” może dotyczyć różnych sytuacji. Dlatego lista ćwiczeń dobrana tylko po obejrzeniu zdjęcia nie zastępuje planu po badaniu.
Piśmiennictwo: Strabismus; Esotropia; Exotropia; Accommodative Esotropia.
Najczęstsze pytania
Czy zez okresowy to to samo co rozbieżny?
Nie. Pierwszy termin opisuje występowanie, drugi kierunek.
Czy ukryty zez trzeba zawsze ćwiczyć?
Nie wynika to z samej nazwy. Znaczenie mają objawy, pomiary i rozpoznanie.
Czy zez okresowy jest zawsze niegroźny?
Nie można tego określić na podstawie samej okresowości. Znaczenie mają przyczyna, kontrola ustawienia, ostrość, objawy i wyniki badania obuocznego.