Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Czynniki ryzyka niedowidzenia

Cechy i choroby zwiększające ryzyko nieprawidłowego rozwoju widzenia, m.in. duża wada, różna wada oczu, zez lub przeszkoda zasłaniająca obraz. Ryzyko nie jest jeszcze rozpoznaniem niedowidzenia.

Inne nazwy

czynniki ambliogenne · amblyopia risk factors

Dla rodzica

Co może utrudniać rozwój widzenia?

Duża wada wzroku, znaczna różnica wady między oczami, zez lub przeszkoda zasłaniająca obraz mogą zwiększać ryzyko niedowidzenia. Dziecko nie musi przy tym zgłaszać problemu, a oczy nie zawsze wyglądają nieprawidłowo.

Ryzyko jest większe również w niektórych grupach dzieci, na przykład urodzonych przedwcześnie lub mających bliskich z określonymi chorobami wzroku. Nie oznacza to, że każde takie dziecko rozwinie niedowidzenie. To powód, aby zwrócić uwagę na właściwą ocenę wzroku.

Co oznacza nieprawidłowy wynik przesiewu?

Przesiew ma wychwycić dzieci, które powinny przejść dokładniejsze badanie. Urządzenie może znaleźć cechę zwiększającą ryzyko, zanim da się wiarygodnie zbadać małe literki.

Wynik „do kontroli” nie jest jeszcze rozpoznaniem niedowidzenia. Trzeba sprawdzić wadę, widzenie każdego oka, ustawienie i stan oka. Nie należy też zakładać, że prawidłowy wynik jednej próby wyklucza wszystkie choroby.

Dlaczego nie wystarczy porównać mocy okularów z internetową tabelą?

Tabele mogą służyć różnym celom: ocenie aparatu przesiewowego, kierowaniu na badanie albo planowaniu postępowania w konkretnym wieku. Nie są wymienne.

O potrzebie korekcji decyduje pełna sytuacja dziecka, a nie pojedyncza liczba oderwana od wieku, widzenia i współpracy oczu. Jeśli zauważasz zez, biały odblask w źrenicy lub nową zmianę widzenia, nie czekaj tylko dlatego, że wcześniejszy przesiew był prawidłowy.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Ryzyko i rozpoznanie są odrębnymi wynikami

Czynnik ambliogenny jest warunkiem mogącym zakłócać rozwój wzroku. Nie dowodzi już istniejącej ambliopii. Urządzenie mierzące refrakcję lub wykrywające odchylenie może identyfikować ryzyko bez bezpośredniego pomiaru najlepszej ostrości.

Wiek, rodzaj i czas trwania bodźca mają znaczenie. Ogólne cechy ryzyka, takie jak wcześniactwo lub dodatni wywiad rodzinny, również nie są równoważne stwierdzonej anizometropii czy deprywacji osi widzenia.

Jak czytać progi AAPOS 2021?

Zalecenia służą ujednoliceniu walidacji aparatury przesiewowej. W badaniu potwierdzającym wskazują między innymi anizometropię powyżej 1,25 D i nadwzroczność powyżej 4 D. Progi astygmatyzmu i krótkowzroczności zależą od wieku; opisano też zmętnienie ośrodków i zez jawny.

Nie są to automatyczne wartości do przepisania okularów każdemu dziecku. Część celów przesiewu po 4. roku obejmuje także istotne wady wpływające na funkcjonowanie, mimo niskiego ryzyka ambliopii. Wartości w starszych dokumentach mogą różnić się wskutek innego celu i kryteriów.

Co powinna pokazać ocena narzędzia?

Należy oddzielać zdolność wykrywania czynników ryzyka od zdolności wykrywania samej ambliopii. Czułość, swoistość, nadmierne kierowanie i pominięcia zależą od populacji i standardu odniesienia.

W praktyce dodatni wynik prowadzi do pełnego badania, a objawy alarmowe zachowują znaczenie mimo wcześniejszego wyniku ujemnego. Przesiew nie zastępuje diagnostyki dziecka z nowym objawem ani kontroli już rozpoznanej choroby.

Powiązane pojęcia

Źródła naukowe

  1. Robert W Arnold, Sean P Donahue, David I Silbert, Susannah Q Longmuir, Geoffrey E Bradford, Mae Millicent W Peterseim, Amy K Hutchinson, James W O'Neil, Alejandra G de Alba Campomanes, Stacy L Pineles, AAPOS Vision Screening and Research Committees. AAPOS uniform guidelines for instrument-based pediatric vision screen validation 2021. Journal of AAPOS : the official publication of the American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (2022), 26(1), 1.e1. DOI: 10.1016/j.jaapos.2021.09.009
  2. Sean P Donahue, Brian Arthur, Daniel E Neely, Robert W Arnold, David Silbert, James B Ruben, POS Vision Screening Committee. Guidelines for automated preschool vision screening: a 10-year, evidence-based update. Journal of AAPOS : the official publication of the American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (2013), 17(1), 4. DOI: 10.1016/j.jaapos.2012.09.012
  3. Robert Arnold, David Silbert, Heather Modjesky. Instrument Referral Criteria for PlusoptiX, SPOT and 2WIN Targeting 2021 AAPOS Guidelines. Clinical ophthalmology (Auckland, N.Z.) (2022), 16, 489. DOI: 10.2147/OPTH.S342666
  4. American Academy of Ophthalmology. Amblyopia Preferred Practice Pattern
  5. PTO 2022

Czytaj więcej w portalu