Zez jawny

Co oznacza słowo „jawny”?

Oznacza, że odchylenie występuje w warunkach zwykłego patrzenia, gdy oboje oczu jest odkrytych. Jedno oko nie kieruje się wtedy zgodnie z drugim na oglądany przedmiot.

Zez jawny może być stały albo okresowy. Nie musi być duży i łatwy do zauważenia na każdym zdjęciu. „Jawny” opisuje warunki występowania, a nie to, jak bardzo rzuca się w oczy.

Po co w gabinecie zasłania się jedno oko?

Osoba badająca prosi dziecko o patrzenie na cel i obserwuje, co dzieje się z drugim okiem po zasłonięciu oka używanego do patrzenia. Jeśli drugie oko musi się przestawić, pokazuje to, że wcześniej nie było ustawione na cel.

Kierunek ruchu pomaga określić rodzaj zeza. Oko ustawione wcześniej zbyt blisko nosa musi przesunąć się na zewnątrz, aby trafić na cel. Osoba badająca obserwuje przy tym konkretne oko i dba, aby dziecko stale patrzyło na wskazany cel.

Badanie wymaga odpowiedniego celu i możliwości patrzenia każdym okiem. Jeśli dziecko nie reaguje, może to wynikać z uwagi, słabszego widzenia lub trudności w poruszaniu okiem. Sam brak ruchu nie rozstrzyga, że wszystko jest prawidłowe.

Opis zeza jawnego nadal trzeba uzupełnić o ostrość, wadę, kąt i współpracę oczu.

Tropia i warunki obuoczne

Heterotropia jest jawnym odchyleniem występującym przy odkrytych obu oczach. Przy postaci okresowej kontrola może naprzemiennie utrzymywać się i zanikać. To odróżnia ją od forii ujawnianej po przerwaniu fuzji.

W teście zasłaniania obserwuje się oko niezasłonięte w chwili zakrycia drugiego oka. Ruch do podjęcia fiksacji wskazuje na wcześniejsze odchylenie tego oka. Ruch odwodzący sugeruje wcześniejszą ezotropię, a przywodzący — egzotropię. Nazwa kierunku zeza opisuje położenie wyjściowe, nie kierunek ruchu naprawczego.

Dlaczego potrzebne są warunki wiarygodności?

Oko musi dostrzegać cel, móc go ustalić i wykonać ruch. Znaczne niedowidzenie, fiksacja ekscentryczna, ograniczenie ruchomości lub brak współpracy utrudniają interpretację. Nieobecność ruchu w nieadekwatnej próbie nie dowodzi ortotropii.

Naprzemienne zasłanianie silniej rozdziela widzenie i ujawnia całe odchylenie dysocjowane. Nie wolno utożsamiać jego wyniku z samym jawnym komponentem. Do ilościowej oceny używa się odpowiednio dobranej metody pryzmatycznej lub oceny refleksów, jeśli warunki testu zasłaniania nie są spełnione.

Jawność nie wyznacza etiologii. Konieczne są dalsza charakterystyka odchylenia, refrakcja, ostrość i funkcje czuciowe. Dodatni test potwierdza problem ustawienia w danych warunkach, a nie automatycznie jego przyczynę lub optymalny sposób leczenia.