Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Siatkówczak

Złośliwy nowotwór siatkówki występujący głównie u małych dzieci. Może objawiać się białym odblaskiem źrenicy lub zezem. Podejrzenie wymaga pilnej specjalistycznej diagnostyki.

Inne nazwy

retinoblastoma

Dla rodzica

Dlaczego wspominamy o nim przy badaniu wzroku?

Siatkówczak jest nowotworem rozwijającym się z komórek siatkówki — warstwy wewnątrz oka, która odbiera światło. Występuje najczęściej u małych dzieci. Może dotyczyć jednego oka lub obojga. Jednym z objawów jest biały odblask w źrenicy; innym może być zez.

Nie każdy biały odblask lub zez oznacza nowotwór. Trzeba jednak ustalić przyczynę. Dlatego niepokojącej zmiany nie należy pozostawiać bez badania tylko dlatego, że dziecko nie skarży się na ból i nadal się bawi.

Co robić przy podejrzeniu?

Potrzebna jest pilna diagnostyka specjalistyczna. Badanie wnętrza oka i dobrane metody obrazowania pozwalają ocenić, czy występuje guz. U małego dziecka dokładna ocena może wymagać specjalnych warunków, czasem znieczulenia.

Nie zaczyna się od ćwiczeń, zasłaniania lub kupowania silniejszych okularów. Jeśli rozpoznanie się potwierdzi, postępowanie prowadzi zespół zajmujący się tą chorobą. Celem jest przede wszystkim bezpieczeństwo dziecka, a w możliwym zakresie także zachowanie oka i widzenia.

Dlaczego czasem bada się również rodzinę?

Część zachorowań wiąże się ze zmianą genetyczną obecną w komórkach organizmu. Może ona powstać także wtedy, gdy nikt wcześniej w rodzinie nie chorował. Dlatego zakres oceny genetycznej ustala się po specjalistycznym rozpoznaniu.

Rodzina powinna otrzymać wyjaśnienie dalszych kontroli i ewentualnych badań krewnych. Samodzielne wnioskowanie z jednego lub obojga zajętych oczu nie zastępuje takiej oceny.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Nowotwór siatkówki i znaczenie RB1

Retinoblastoma jest nowotworem złośliwym wieku dziecięcego. W klasycznym mechanizmie istotna jest utrata funkcji genu supresorowego RB1. Rozróżnienie zmian ograniczonych do guza i predyspozycji germinalnej ma znaczenie dla drugiego oka, rodziny i długofalowej obserwacji.

Postać germinalna może wynikać ze zmiany nowo powstałej, więc ujemny wywiad rodzinny jej nie wyklucza. Obustronność i wieloogniskowość zwiększają podejrzenie predyspozycji, ale ocena nie opiera się wyłącznie na tych cechach.

Rozpoznanie i pilność

Leukokoria i zez należą do ważnych objawów. Potrzebne jest pilne badanie przez zespół z doświadczeniem w onkologii okulistycznej. Ocenę dna i obrazowanie dobiera się do sytuacji. Rutynowa wewnątrzgałkowa biopsja nie jest zwykłym krokiem potwierdzającym podejrzenie, ze względu na charakter i ryzyko choroby.

Nie należy zakładać ambliopii jako wyłącznej przyczyny słabego widzenia przed oceną struktur. Prawidłowe funkcjonowanie dzięki drugiemu oku nie ogranicza pilności.

Cele leczenia i zakres słownika

Plan zależy od rozległości, lokalizacji, zajęcia oczu i cech ryzyka. Metody miejscowe, chemioterapia lub usunięcie oka mają różne wskazania. Słownik nie służy dobieraniu protokołu onkologicznego.

Przeżycie, zachowanie gałki i zachowanie funkcji są odrębnymi wynikami. Późniejsza ocena niedowidzenia lub korekcji nie zastępuje nadzoru onkologicznego i genetycznego. Takie rozdzielenie zapobiega sprowadzeniu problemu do samej ostrości wzroku.