Niedowidzenie refrakcyjne

Nieostry obraz podczas nauki widzenia

Oko z wadą wzroku nie skupia światła na siatkówce tak, jak powinno. Obraz może być rozmazany. U małego dziecka ma to dodatkowe znaczenie: jego układ wzrokowy dopiero uczy się rozpoznawać szczegóły.

Jeżeli przez długi czas nie otrzymuje dostatecznie wyraźnego obrazu, może rozwinąć się niedowidzenie refrakcyjne. „Refrakcyjne” oznacza tutaj, że przyczyną była wada sposobu skupiania światła.

Nie każda wada wzroku prowadzi do niedowidzenia. Nie każde rozmazanie po zdjęciu okularów jest też niedowidzeniem. O tym rozpoznaniu mówimy, gdy widzenie nie osiąga oczekiwanego poziomu także po dobraniu właściwej korekcji, a badanie wskazuje na zaburzony rozwój widzenia.

Jedno oko czy oboje?

Jeżeli wada jest znacznie większa w jednym oku, drugie może przejąć większość codziennych zadań. Rodzic często nie widzi wtedy niczego niepokojącego. Ten mechanizm nazywa się niedowidzeniem anizometropowym.

Przy dużej, podobnej wadzie obojga oczu obydwa obrazy mogą być za mało wyraźne. Wtedy słabsze widzenie może dotyczyć obojga oczu, bez dużej różnicy między nimi.

Co zmienia regularne noszenie okularów?

Okulary zapewniają lepszy obraz, z którego układ wzrokowy może się uczyć. Dlatego poprawa nie zawsze kończy się w dniu ich odebrania. Kolejne badania pokazują, czy widzenie nadal się rozwija i czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie.

Nie należy samodzielnie dokładać zasłaniania jednego oka tylko dlatego, że w rozpoznaniu występuje słowo „niedowidzenie”. Zwłaszcza gdy problem dotyczy obojga oczu, wybór dalszej metody wymaga oceny ich wyników.

Wspólny czynnik optyczny, różne warunki rozwoju

Niedowidzenie refrakcyjne jest następstwem przewlekle nieprawidłowego obrazu siatkówkowego spowodowanego nieskorygowaną wadą w okresie podatności rozwojowej. Może obejmować postać anizometropową, obustronną przy dużej podobnej ametropii oraz deficyty związane z astygmatyzmem.

Nazewnictwo wymaga uwagi. Określenie „ametropowe” bywa stosowane wężej do obustronnego niedowidzenia przy dużej wadzie obu oczu, a „refrakcyjne” jako pojęcie nadrzędne. Znaczenie należy odczytywać z opisu refrakcji, ostrości i mechanizmu, zamiast zakładać pełną wymienność terminów.

Dlaczego pomiar z korekcją jest konieczny?

Rozogniskowanie obniża ostrość bezpośrednio. Niedowidzenie jest komponentem rozwojowym, który pozostaje po jego optycznym usunięciu. Natychmiastowa zmiana po założeniu soczewki i dalsza poprawa podczas noszenia korekcji nie są więc tym samym zjawiskiem.

Refrakcja po odpowiedniej cykloplegii pomaga ograniczyć wpływ akomodacji na ocenę wady. Rodzaj i wielkość wady, jej asymetria, wiek oraz czas trwania nieprawidłowego doświadczenia wzrokowego wpływają na ryzyko. Próg używany w badaniu przesiewowym nie jest automatycznie indywidualną receptą ani rozpoznaniem niedowidzenia.

Leczenie optyczne jako etap o własnym efekcie

Prospektywne badania PEDIG dokumentują poprawę po samej korekcji zarówno w postaci anizometropowej, jak i obustronnej. Populacje, kryteria włączenia i punkty końcowe były różne; nie należy łączyć ich odsetków w jedną skuteczność „okularów na niedowidzenie”.

Kontrola obejmuje ostrość każdego oka, właściwe użytkowanie korekcji i ocenę, czy poprawa nadal postępuje. Brak oczekiwanej odpowiedzi wymaga sprawdzenia pomiaru, refrakcji oraz alternatywnych lub współistniejących przyczyn. Nie jest sam w sobie dowodem, że należy po prostu zwiększyć intensywność ćwiczeń.