Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Niedowidzenie z deprywacji

Niedowidzenie spowodowane przeszkodą, która w dzieciństwie uniemożliwia powstanie wyraźnego obrazu w oku, na przykład zaćmą. Wymaga szybkiego ustalenia przyczyny i leczenia.

Inne nazwy

niedowidzenie z nieużywania · deprywacyjne · deprivation / disuse / stimulus deprivation amblyopia · z nieużywania · niedowidzenie w deprywacji sensorycznej · deprivation · disuse · stimulus deprivation amblyopia

Dla rodzica

Gdy obraz nie może dotrzeć do oka

Widzenie rozwija się dzięki oglądaniu świata. Jeżeli coś zasłania drogę światłu, do siatkówki nie dociera odpowiednio wyraźny obraz. Taką przeszkodą może być na przykład zmętniała soczewka, czyli zaćma, blizna rogówki albo powieka zasłaniająca źrenicę.

Jeśli dzieje się to we wczesnym dzieciństwie, rozwój widzenia może zostać silnie zaburzony. To niedowidzenie z deprywacji. Słowo „deprywacja” oznacza tu pozbawienie oka właściwego obrazu.

Dlaczego potrzebna jest szybka ocena?

U niemowlęcia nawet stosunkowo krótki okres znacznego zasłonięcia obrazu może mieć duże znaczenie. Pilność zależy między innymi od wieku, rodzaju przeszkody i tego, czy dotyczy jednego oka, czy obojga. Nie da się wyznaczyć bezpiecznej daty leczenia wyłącznie z ogólnej informacji w internecie.

Biały odblask w źrenicy, widoczny bezpośrednio albo powtarzający się na zdjęciach, wymaga pilnego badania okulistycznego. Może mieć różne przyczyny, także poważniejsze niż zaćma. Nie należy najpierw próbować zasłaniania ani czekać, czy pomoże zabawa wzrokowa.

Co po usunięciu przeszkody?

Przywrócenie drogi światłu to początek. Oko potrzebuje jeszcze właściwej korekcji optycznej, a układ wzrokowy możliwości uczenia się korzystania z obrazu. U części dzieci potrzebne jest również leczenie ograniczające przewagę drugiego oka.

Po operacji zaćmy konieczne są dalsze kontrole i dobrana korekcja. Sam fakt, że źrenica jest już przejrzysta, nie oznacza zakończenia rozwoju widzenia ani pewności pełnej poprawy. Rodzina powinna znać kolejny krok planu i termin oceny efektu.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Niedostateczny bodziec w okresie rozwojowym

Deprywacja wzorcowego obrazu wynika z ograniczenia przejrzystości ośrodków optycznych lub zasłonięcia osi widzenia. Jej skutki zależą od nasilenia, czasu początku, długości trwania i jedno- lub obustronności. W jednostronnej deprywacji dochodzi dodatkowo do nierównowagi między oczami.

Nie każda ptoza ani każde małe zmętnienie powoduje taką samą deprywację. Trzeba ustalić rzeczywisty wpływ na oś widzenia, refrakcję i zachowanie wzrokowe. Przy patologii strukturalnej możliwe jest współistnienie ograniczenia organicznego i wtórnego komponentu ambliopijnego.

Usunięcie przyczyny i rehabilitacja to różne zadania

W znaczącej zaćmie dziecięcej decyzja o operacji musi uwzględniać ryzyko deprywacji oraz ryzyko i następstwa zabiegu. Nie istnieje jeden termin właściwy dla wszystkich postaci zaćmy. Dalsze leczenie obejmuje korekcję refrakcji i kontrolę rozwoju funkcji. W afakii naturalny mechanizm akomodacji soczewki nie jest dostępny, co ma znaczenie dla korekcji bliży.

Okluzja drugiego oka bywa częścią postępowania w jednostronnej deprywacji, ale wymaga ostrożnego monitorowania obu oczu. Schematów z badań nad umiarkowaną ambliopią zezową nie można bezpośrednio traktować jako dawek dla niemowlęcia po operacji zaćmy.

Co oznacza luka w dowodach?

Przegląd Cochrane z 2020 roku dotyczył okluzji w niedowidzeniu z deprywacji. Nie znalazł badań spełniających przyjęte kryteria porównawczych badań losowanych lub quasi-losowanych. To ogranicza pewność dotyczącą optymalnego dawkowania i efektów okluzji w tym rozpoznaniu.

Nie jest to dowód nieskuteczności usuwania przeszkody ani stwierdzenie, że cała chirurgia zaćmy dziecięcej nie ma badań. Brak określonego rodzaju porównania i brak biologicznej potrzeby przywrócenia obrazu to zupełnie inne twierdzenia. Leukokoria wymaga pilnego różnicowania, w tym wykluczenia siatkówczaka.

Powiązane pojęcia

Źródła naukowe

  1. Aileen Antonio-Santos, S Swaroop Vedula, Sarah R Hatt, Christine Powell. Occlusion for stimulus deprivation amblyopia. The Cochrane database of systematic reviews (2020), 3(3), CD005136. DOI: 10.1002/14651858.CD005136.pub4
  2. B Kornacki, H Goryszewska-Macioch. [Amblyopia after surgery for congenital unilateral cataract]. Klinika oczna (1993), 95(7), 285.
  3. American Academy of Ophthalmology. Amblyopia Preferred Practice Pattern

Czytaj więcej w portalu