Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Niedowidzenie

Zaburzenie rozwoju widzenia: jedno oko lub oboje oczu widzi słabiej, niż powinno, także po dobraniu okularów. Przyczyną może być wada wzroku, zez lub przeszkoda zasłaniająca obraz.

Inne nazwy

ambliopia · leniwe oko · amblyopia · lazy eye · amblyopia ex anopsia

Dla rodzica

Dlaczego same okulary nie zawsze od razu wystarczą?

Dziecko nie rodzi się z widzeniem takim jak u dorosłego. Jego mózg stopniowo uczy się rozpoznawać szczegóły i korzystać z informacji z obojga oczu. Potrzebuje do tego odpowiednio wyraźnych obrazów.

Jeśli przez dłuższy czas obraz z jednego oka jest gorszy, rozwój widzenia może przebiegać nieprawidłowo. Dzieje się tak na przykład przy różnej wadzie wzroku w oczach, zezie lub zaćmie, która zasłania drogę światłu. Czasami problem dotyczy obojga oczu.

W niedowidzeniu założenie odpowiednich okularów nie przywraca od razu oczekiwanej ostrości. Okulary poprawiają obraz docierający do oka, ale układ wzrokowy potrzebuje jeszcze czasu i niekiedy dodatkowego leczenia, aby nauczyć się lepiej z niego korzystać.

Dlaczego dziecko nie powiedziało, że źle widzi?

Jeżeli drugie oko widzi dobrze, pomaga dziecku podczas codziennych zajęć. Dziecko może biegać, oglądać obrazki i rozpoznawać twarze, nie wiedząc, że jednym okiem widzi znacznie gorzej. Oczy mogą przy tym wyglądać zupełnie zwyczajnie.

Dlatego trzeba sprawdzić każde oko osobno. Zwraca się też uwagę na wadę wzroku, ustawienie oczu i budowę ich wnętrza. Słabszy wynik nie zawsze oznacza niedowidzenie; trzeba ustalić przyczynę.

Co ma osiągnąć leczenie?

Najpierw zapewnia się możliwie dobry obraz, na przykład przez korekcję wady. U części dzieci potrzebne jest również zasłanianie lepiej widzącego oka lub inna dobrana metoda. Nie wybiera się czasu zasłaniania na podstawie samej nazwy rozpoznania.

Kontrole pokazują, jak zmienia się widzenie każdego oka i czy plan wymaga korekty. Wczesne rozpoczęcie daje większe możliwości poprawy. Określenie „leniwe oko” nie oznacza jednak, że dziecko jest leniwe albo mogłoby zobaczyć lepiej, gdyby tylko bardziej się starało.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Zaburzenie rozwoju, a nie synonim każdej słabej ostrości

Niedowidzenie oznacza rozwojowe ograniczenie funkcji wzrokowej związane z nieprawidłowym doświadczeniem wzrokowym w dzieciństwie. Klinicznie podstawowe znaczenie ma obniżona ostrość w najlepszej korekcji, której nie wyjaśnia w pełni stwierdzona patologia strukturalna. Może być jednostronne lub obustronne.

Nie należy stawiać znaku równości między wadą refrakcji a niedowidzeniem. Wada powoduje nieostry obraz na siatkówce. Niedowidzenie jest następstwem zaburzonego rozwoju przetwarzania informacji; deficyt może pozostawać po optycznym usunięciu rozogniskowania. Patologia organiczna i komponent rozwojowy mogą współistnieć.

Co należy porównać w badaniu?

Ostrość trzeba odnosić do wieku, zastosowanego testu, warunków korekcji i wiarygodności odpowiedzi. Różnica między oczami jest ważna w postaci jednostronnej, ale nie wykryje obustronnego deficytu, jeżeli oba oczy osiągają podobnie niski wynik. U młodszych dzieci sam wynik fiksacji nie zastępuje późniejszego pomiaru ostrości rozpoznawczej.

Badanie refrakcji, często po cykloplegii, ocena ustawienia oczu i badanie struktur oka pozwalają rozpoznać czynnik ambliogenny oraz szukać innych przyczyn obniżenia widzenia. Nieprawidłowy przebieg poprawy wymaga ponownej oceny rozpoznania, korekcji i rzeczywistego stosowania zaleceń.

Ostrość to ważny, lecz nie jedyny wynik

Niedowidzeniu mogą towarzyszyć zaburzenia czułości na kontrast, rozpoznawania znaków w otoczeniu innych znaków oraz współpracy obuocznej. Prawidłowa ostrość obuoczna nie wyklucza znacznego deficytu jednego oka.

Leczenie optyczne ma zarówno skutek natychmiastowy, czyli poprawę obrazu, jak i następującą później zmianę funkcji. Dalsze metody dobiera się do mechanizmu, wieku, nasilenia i odpowiedzi na wcześniejsze postępowanie. Poprawa ostrości, wyrównanie ostrości oczu i odzyskanie stereopsji to odrębne punkty końcowe. Nie wolno przedstawiać ich jako jednej, automatycznie osiąganej „naprawy widzenia”.

Powiązane pojęcia

Źródła naukowe

  1. Zhujun Fu, Hao Hong, Zhicai Su, Bin Lou, Chen-Wei Pan, Hu Liu. Global prevalence of amblyopia and disease burden projections through 2040: a systematic review and meta-analysis. The British journal of ophthalmology (2020), 104(8), 1164. DOI: 10.1136/bjophthalmol-2019-314759
  2. Oscar A Cruz, Michael X Repka, Amra Hercinovic, Susan A Cotter, Scott R Lambert, Amy K Hutchinson, Derek T Sprunger, Christie L Morse, David K Wallace, American Academy of Ophthalmology Preferred Practice Pattern Pediatric Ophthalmology/Strabismus Panel. Amblyopia Preferred Practice Pattern. Ophthalmology (2023), 130(3), P136. DOI: 10.1016/j.ophtha.2022.11.003
  3. Jonathan M Holmes, Michael P Clarke. Amblyopia. Lancet (London, England) (2006), 367(9519), 1343. DOI: 10.1016/S0140-6736(06)68581-4
  4. Suzanne P McKee, Dennis M Levi, J Anthony Movshon. The pattern of visual deficits in amblyopia. Journal of vision (2003), 3(5), 380. DOI: 10.1167/3.5.5
  5. Susan A Cotter; Pediatric Eye Disease Investigator Group; Allison R Edwards; David K Wallace; Roy W Beck; Robert W Arnold; William F Astle; Carmen N Barnhardt; Eileen E Birch; Sean P Donahue; Donald F Everett; Joost Felius; Jonathan M Holmes; Raymond T Kraker; Michele Melia; Michael X Repka; Nicholas A Sala; David I Silbert; Katherine K Weise. Treatment of anisometropic amblyopia in children with refractive correction. Ophthalmology (2006).
  6. David K Wallace; Danielle L Chandler; Roy W Beck; Robert W Arnold; Darron A Bacal; Eileen E Birch; Joost Felius; Marcela Frazier; Jonathan M Holmes; Darren Hoover; Deborah A Klimek; Ingryd Lorenzana; Graham E Quinn; Michael X Repka; Donny W Suh; Susanna Tamkins; Pediatric Eye Disease Investigator Group. Treatment of bilateral refractive amblyopia in children three to less than 10 years of age. American journal of ophthalmology (2007).
  7. PTO 2022

Czytaj więcej w portalu