Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Zez jednostronny

Zez, w którym zwykle odchyla się to samo oko, a dziecko wybiera do patrzenia drugie. Wymaga sprawdzenia ostrości obu oczu i przyczyny ich nierównego używania.

Inne nazwy

monocular / unilateral strabismus

Dla rodzica

Dlaczego odchyla się ciągle to samo oko?

Gdy dziecko zwykle patrzy jednym okiem, a drugie pozostaje odchylone, mówimy o zezie jednostronnym. Chodzi o wyraźną preferencję oka prowadzącego.

Nierówne korzystanie z oczu może utrudniać rozwój widzenia oka odchylonego. Dlatego trzeba sprawdzić jego ostrość, nawet jeśli dziecko dobrze funkcjonuje, patrząc obojgiem oczu.

Czy zez zawsze spowodował słabsze widzenie?

Nie zawsze. Czasem zez sprzyja rozwojowi niedowidzenia. Innym razem oko najpierw widzi gorzej z powodu wady lub choroby i trudniej utrzymuje zgodne ustawienie. Oba problemy mogą również współdziałać.

Badanie powinno więc wyjaśnić zarówno ustawienie, jak i jakość obrazu oraz stan oka. Sama obserwacja, że „zawsze ucieka lewe”, nie wystarcza do rozpoznania przyczyny.

Dlaczego nie wybierać samemu oka do zaklejania?

Plan zasłaniania zależy od potwierdzonych wyników. To, które oko wygląda na odchylone w danej chwili, nie jest wystarczającą instrukcją. Nieprawidłowy wybór lub zbyt długi czas może utrudnić leczenie.

Na kontroli warto zapytać, jak widzi każde oko i czy potrafią zamieniać się w patrzeniu na cel. Poprawa ostrości i poprawa ustawienia mogą następować w różnym czasie. Oba wyniki wymagają osobnej oceny.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Utrwalona preferencja oka fiksującego

Jednostronność opisuje sytuację, w której w warunkach jawnego zeza stale lub zdecydowanie częściej odchyla się to samo oko. Należy ocenić możliwość przejęcia i utrzymania fiksacji po zasłonięciu oka preferowanego, z uwzględnieniem kierunku spojrzenia.

Preferencja fiksacji jest wskazówką, lecz nie ilościowym odpowiednikiem ostrości. Może wynikać z ambliopii, refrakcji, patologii strukturalnej lub warunków motorycznych. U małego dziecka interpretacja wymaga więcej niż jednego zachowania podczas próby.

Zależność może działać w obie strony

Przewlekły nierówny udział obrazów sprzyja rozwojowemu deficytowi. Z drugiej strony obniżenie funkcji jednego oka może osłabić mechanizmy utrzymujące ustawienie i prowadzić do zeza sensorycznego. Nie można założyć kolejności przyczyn na podstawie samego wyglądu.

Konieczne są refrakcja, ocena ostrości lub dostosowanych do wieku wskaźników, badanie struktur i motoryki. Czas początku i zmiany w wywiadzie pomagają odróżnić proces rozwojowy od nabytego.

Znaczenie dla leczenia

Utrzymywanie możliwości widzenia obu oczu wymaga kontroli efektu korekcji i ewentualnej terapii ambliopii. Wybór oka i dawki okluzji wynika z całej oceny, nie z prostej zasady zaklejania oka prostego na zdjęciu.

Jednostronność nie przesądza sama o rokowaniu operacyjnym ani sensorycznym. Zmniejszenie preferencji, wzrost ostrości i poprawa ustawienia to różne obserwacje, które należy dokumentować oddzielnie.