Twoje konto

Utwórz konto, aby zapisywać ćwiczenia dziecka, przeglądać jego aktywności i przekazywać podsumowania wybranemu specjaliście.

Czułość na kontrast

Zdolność odróżniania przedmiotu od podobnego tła, na przykład szarego znaku na jasnej kartce. Nie jest tym samym co rozpoznawanie drobnych liter.

Inne nazwy

contrast sensitivity · CS

Dla rodzica

Dlaczego szary znak może być trudniejszy od czarnego?

Czarna litera na białej kartce wyraźnie odcina się od tła. Ta sama litera wydrukowana bardzo blado może być znacznie trudniejsza do zauważenia, choć wcale nie jest mniejsza. Zdolność dostrzegania takich różnic nazywa się czułością na kontrast.

Kontrast pomaga oddzielać przedmioty i ich szczegóły od otoczenia. Dziecko korzysta z niego przy oglądaniu obrazków, odczytywaniu słabo widocznych znaków i rozpoznawaniu krawędzi.

Dlaczego odczytanie małych liter nie odpowiada na każde pytanie?

Zwykła tablica często zawiera mocno kontrastujące znaki. Sprawdza wtedy przede wszystkim, jak drobny znak dziecko rozpozna. Nie pokazuje całej sprawności widzenia słabo odcinających się przedmiotów.

Przykład objaśniający: dziecko poprawnie odczytuje czarny druk, ale ma trudność z bardzo jasnym szarym tekstem. Taka różnica nie wskazuje od razu jednej choroby. Wymaga odniesienia do warunków patrzenia i całego badania.

Jak można to zbadać?

Stosuje się między innymi tablice ze znakami o coraz mniejszym kontraście albo wzory z jasnymi i ciemnymi pasami. Rodzaj próby dobiera się do wieku i możliwości dziecka.

Na odpowiedź wpływają oświetlenie, noszona korekcja, rozumienie zadania i uwaga. Dlatego wynik porównuje się z odpowiednimi danymi, a nie tylko z innym ekranem w domu. Słabszy rezultat nie dowodzi też, że konkretna gra będzie skutecznym leczeniem.

Dla studenta — wersja rozszerzona

Próg kontrastu zamiast granicy wielkości znaku

Czułość na kontrast jest odwrotnością najmniejszego kontrastu, przy którym bodziec zostaje wykryty w określonych warunkach. Im mniejszą różnicę luminancji badany wykrywa, tym większa jest czułość. Luminancja opisuje ilość światła docierającą z obserwowanej powierzchni w danym kierunku.

Wysokokontrastowa ostrość wzroku nie opisuje całej funkcji czułości na kontrast. Dwie osoby z taką samą ostrością mogą różnić się wykrywaniem niskokontrastowych bodźców. Spadek czułości nie jest swoisty dla niedowidzenia; może towarzyszyć różnym zaburzeniom optycznym i neuronalnym.

Zależność od struktury bodźca

Wzór z pasami można opisać przez częstość przestrzenną: liczbę jasnych i ciemnych cykli przypadających na jednostkę kąta widzenia. Układ wzrokowy nie ma jednakowej czułości dla wszystkich częstości. Zestaw pomiarów tworzy funkcję czułości na kontrast.

Tablica Pelli–Robson i testy z prążkami nie mierzą dokładnie tego samego zakresu właściwości. Wynik wymaga podania narzędzia, odległości, korekcji i oświetlenia. Nie należy traktować wszystkich testów kontrastu jak wymiennych odpowiedników zwykłej tablicy ostrości.

Dwa sposoby liczenia kontrastu

Dla ciemnego znaku na jednolitym tle można odnieść różnicę luminancji znaku i tła do luminancji samego tła. To zasada kontrastu Webera. Dla powtarzających się jasnych i ciemnych pasów często stosuje się kontrast Michelsona: różnicę największej i najmniejszej luminancji dzieli się przez ich sumę.

Takie definicje odpowiadają różnym rodzajom bodźców. Wartość bez podania sposobu obliczenia i warunków pomiaru może być myląca. Porównując wyniki, trzeba wiedzieć, czy badano wykrywanie pasów, rozpoznawanie liter, czy inną czynność.

Rozwój i wiarygodność odpowiedzi dziecka

Dekker i współautorzy analizowali wcześniejsze dane oraz nowe pomiary 98 dzieci i 50 dorosłych. Stwierdzili zmiany w trakcie dzieciństwa, ale istotną część obserwowanego efektu mogły tłumaczyć czynniki związane z wykonaniem zadania, w tym nieuwaga. Taki wynik nie uprawnia do przypisania całej różnicy dojrzewaniu siatkówki lub kory.

Kontrola jakości odpowiedzi jest zatem częścią interpretacji. Poprawa w powtórzonym teście może odzwierciedlać lepsze zrozumienie procedury. Dowód skuteczności terapii wymaga osobnego badania, właściwej grupy porównawczej i wyniku o znaczeniu klinicznym.