Test pryzmatu 4Δ

Po co przed okiem pojawia się mały pryzmat?

Dziecko patrzy na niewielki, nieruchomy cel. Osoba badająca umieszcza przed jednym okiem pryzmat o małej mocy. Pryzmat odchyla światło i przez chwilę zmienia miejsce widzianego celu. Oczy powinny odpowiednio skorygować ustawienie.

Ruchy są niewielkie i szybkie. Dziecko nie musi nazywać żadnego obrazka ani odczytywać skali. Powinno spokojnie patrzeć tam, gdzie zostało poproszone.

Czego szuka osoba badająca?

Obserwuje reakcję obu oczu oraz to, co dzieje się po przełożeniu pryzmatu przed drugie oko. W typowej reakcji po początkowym wspólnym ruchu jedno oko wykonuje dodatkowy ruch, który pomaga odtworzyć wspólne patrzenie.

Inny przebieg może wskazywać, że układ wzrokowy pomija niewielką środkową część obrazu jednego oka. Taki problem może być trudny do zauważenia, ponieważ oczy na pierwszy rzut oka wyglądają prawie prosto.

Czy brak ruchu oznacza niedowidzenie?

Sam nie wystarcza do takiego wniosku. Dziecko mogło przestać patrzeć na cel, widzieć go zbyt słabo albo utrzymywać spojrzenie innym miejscem siatkówki. Dlatego próbę zestawia się z ostrością, sposobem patrzenia i pozostałymi badaniami współpracy oczu.

Symbol 4Δ oznacza moc pryzmatu używanego w tej próbie. Dobór ewentualnych okularów z pryzmatem jest osobną decyzją, opartą na pełnym badaniu.

Mały bodziec pryzmatyczny

W teście stosuje się pryzmat 4Δ bazą na zewnątrz podczas fiksacji niewielkiego celu. Typowa odpowiedź obejmuje początkowy ruch sprzężony w stronę wierzchołka pryzmatu i następczy ruch wergencyjny oka bez pryzmatu, przywracający odpowiednią relację obrazów.

Badanie należy przeprowadzić dla obu oczu. Trzeba wiedzieć, które oko fiksuje i przed którym umieszczono pryzmat, ponieważ brak pierwszej lub drugiej fazy ma inne znaczenie.

Odpowiedź przy centralnej supresji

Gdy przemieszczenie obrazu mieści się w obszarze supresji oka niedominującego, pryzmat przed tym okiem może nie wywołać oczekiwanego ruchu. Przy umieszczeniu pryzmatu przed okiem fiksującym może wystąpić ruch sprzężony bez prawidłowej następczej odpowiedzi wergencyjnej drugiego oka.

Taki wzorzec wspiera ocenę centralnej supresji, między innymi w zespole monofiksacji. Nie pozwala jednak samodzielnie ustalić pełnej wielkości obszaru supresji, korespondencji ani ostrości.

Źródła niepewności

Uwagę, widoczność celu, ekscentryczną lub niestabilną fiksację i bardzo małe ruchy trzeba uwzględnić przed uznaniem odpowiedzi za patologiczną. Wynik porównuje się z cover testem, stereopsją, próbami sensorycznymi i ostrością. Dodatni lub ujemny wynik tej krótkiej próby nie zastępuje rozpoznania opartego na całym badaniu.